Deskresearch uitvoeren: zo pak je het aan
Voordat je geld uitgeeft aan een enquête, interviews of een duur rapport, kun je vaak al veel te weten komen met onderzoek vanachter je bureau. Dat heet deskresearch: het verzamelen en analyseren van informatie die al bestaat. Voor een ondernemer met weinig tijd en budget is het meestal de slimste eerste stap. Toch gaat het vaak mis. Mensen zoeken zonder doel, verzamelen te veel en trekken te snel conclusies. In dit artikel lees je hoe je deskresearch gestructureerd aanpakt, welke bronnen je kunt gebruiken en hoe je voorkomt dat je verdrinkt in losse informatie.
Wat is deskresearch precies?
Deskresearch, ook wel secundair onderzoek genoemd, betekent dat je gebruikmaakt van gegevens die al door anderen zijn verzameld. Denk aan cijfers van het CBS, rapporten van een branchevereniging, jaarverslagen van concurrenten, nieuwsartikelen, websites, prijslijsten en reviews van klanten. Je verzamelt zelf geen nieuwe data, maar je zet bestaande informatie slim bij elkaar.
Het tegenovergestelde is veldonderzoek, ook wel primair onderzoek. Daarbij verzamel je zelf gegevens, bijvoorbeeld met een vragenlijst of gesprekken met klanten. Veel ondernemers beginnen meteen met veldonderzoek, terwijl een deel van de antwoorden al online staat. Deskresearch is daarom meestal het beste startpunt. Het laat zien wat je al weet, wat je nog niet weet en waar zelf onderzoek echt nodig is.
Begin met een scherpe onderzoeksvraag
Zonder duidelijke vraag is deskresearch een zoektocht zonder einde. Daarom begin je met opschrijven wat je wilt weten en waarom. Een vraag als 'Hoe zit de markt voor koffie?' is te breed. Beter is: 'Welke prijzen hanteren lokale koffiebranderijen voor abonnementen en welke doelgroep spreken ze aan?' Zo weet je meteen waar je moet zoeken en wanneer je klaar bent.
Koppel de vraag aan een beslissing. Een zzp'er die overweegt bedrijfsfotografie aan te bieden, wil bijvoorbeeld weten of er in de eigen regio genoeg aanbod en vraag is en wat concurrenten rekenen. Het besluit (wel of niet starten, of een bepaald tarief kiezen) bepaalt hoe diep je moet gaan. Splits grote vragen op in twee tot vijf deelvragen. Dan houd je overzicht en kun je per onderdeel bepalen welke bron past.
Waar vind je goede bronnen?
Begin bij openbare en betrouwbare bronnen. Het CBS biedt statistieken over bevolking, bedrijven en consumentengedrag. Bij de Kamer van Koophandel vind je basisgegevens over bedrijven. Brancheverenigingen publiceren vaak marktinformatie, en Eurostat is handig als je over de grens kijkt. Google Trends laat zien hoe de belangstelling voor zoektermen zich ontwikkelt.
Daarnaast zijn er bronnen die dichter bij de praktijk staan. Kijk naar de websites en prijspagina's van concurrenten, hun socialemediakanalen, vacatures en klantreviews. Vacatures laten bijvoorbeeld zien waar een bedrijf in investeert, en reviews tonen wat klanten wel en niet waarderen. Ook vakmedia, brancheforums en lokale nieuwssites bevatten vaak details die je in grote rapporten niet vindt.
Let op het verschil tussen primaire en secundaire bronnen binnen deskresearch. Een origineel cijfer van het CBS is betrouwbaarder dan een blog dat dat cijfer citeert. Ga waar mogelijk terug naar de oorspronkelijke bron, zodat je geen fouten of verouderde gegevens overneemt.
Zoek slim in plaats van eindeloos scrollen
Een goede zoekopdracht bespaart veel tijd. Gebruik aanhalingstekens om een exacte zin te zoeken, het minteken om termen uit te sluiten en 'site:' om binnen één website te zoeken. Met 'filetype:pdf' vind je rapporten en onderzoeken die niet altijd bovenaan staan. Probeer ook synoniemen en Engelstalige termen, want veel marktinformatie is internationaal.
Stel een tijdslimiet in per deelvraag, bijvoorbeeld een uur. Zo voorkom je dat je urenlang in één onderwerp blijft hangen. Merk je dat dezelfde informatie steeds terugkomt, dan nadert je zoektocht waarschijnlijk een verzadigingspunt. Op dat moment is doorzoeken meestal minder nuttig dan beginnen met ordenen en beoordelen.
Beoordeel je bronnen kritisch
Niet alles wat online staat is waar of bruikbaar. Stel bij elke bron een paar vaste vragen. Wie heeft dit geschreven en met welk belang? Wanneer is het gepubliceerd? Hoe is het onderzocht, en op welke groep gaat het? Een onderzoek van een leverancier die zijn eigen product verkoopt, kan nuttig zijn, maar vraagt om extra voorzichtigheid.
Let ook op de leeftijd van gegevens. In sommige branches veranderen prijzen en gedrag snel, waardoor een rapport van een paar jaar oud al achterhaald kan zijn. Controleer belangrijke cijfers bij minstens twee onafhankelijke bronnen. Spreken die elkaar tegen, noteer dan dat verschil en zoek uit waar het vandaan komt, in plaats van het gemakkelijkste cijfer te kiezen.
Leg onderweg vast wat je vindt
Veel deskresearch mislukt niet bij het zoeken, maar bij het terugvinden. Maak daarom vanaf het begin één plek waar je alles verzamelt, bijvoorbeeld een spreadsheet of document. Noteer per bevinding de kern, de bron, de link, de datum en hoe betrouwbaar je de informatie vindt. Dat kost een minuut per bron, maar scheelt later uren.
Groepeer je notities per deelvraag. Bij een onderzoek naar concurrenten kun je kolommen maken voor aanbod, prijs, doelgroep, sterke punten en zwakke punten. Zo zie je patronen en gaten in één oogopslag. Je ziet bijvoorbeeld dat bijna iedereen hetzelfde aanbod heeft en niemand een bepaalde klantgroep bedient. Dat is precies het soort inzicht waarvoor je deskresearch doet.
Van losse feiten naar een besluit
Verzamelen is pas het begin. De waarde zit in de vertaalslag: wat betekenen deze feiten voor jouw situatie? Schrijf per deelvraag een korte conclusie van twee of drie zinnen en geef erbij aan hoe zeker je ervan bent. Sluit af met een samenvatting van één pagina die direct antwoord geeft op je onderzoeksvraag en een voorstel voor de volgende stap bevat.
Wees eerlijk over de grenzen van deskresearch. Bestaande informatie zegt weinig over de wensen van jouw specifieke klanten, en niet elke niche is goed gedocumenteerd. Blijven er na je onderzoek belangrijke vragen open, dan is dat een goede aanleiding voor gericht veldonderzoek, zoals een paar klantgesprekken of een korte enquête. Dankzij je deskresearch weet je dan wel precies wat je moet vragen.
Onze aanbeveling: Nova
Deskresearch kost vooral tijd: zoeken, lezen, vergelijken, noteren en samenvatten. Voor een ondernemer die dit naast het gewone werk doet, is dat vaak het struikelblok. Nova is een Nederlands systeem dat dit onderzoekswerk voor je kan doen: marktonderzoek, concurrentieanalyse en het natrekken van bedrijven, waarbij bronnen worden samengevat en omgezet in een rapport. Daarnaast heb je je CRM, agenda en mail in hetzelfde systeem. Dat is vooral handig als je regelmatig onderzoek doet en de uitkomsten direct wilt koppelen aan je klanten en afspraken. Doe je deskresearch maar af en toe en vind je het prettig om zelf door de bronnen te gaan, dan kom je met de aanpak uit dit artikel ook ver. Je kritische blik op de uitkomsten blijft in beide gevallen nodig.
Ontdek Nova →Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt deskresearch gemiddeld?
Dat hangt af van je vraag. Een afgebakende vraag, zoals de prijzen van vijf concurrenten vergelijken, kun je vaak in een dag beantwoorden. Een breed marktonderzoek kost al snel meerdere dagen. Een duidelijke onderzoeksvraag en een tijdslimiet per deelvraag helpen om de duur beheersbaar te houden.
Is deskresearch gratis?
Veel bronnen zijn gratis, zoals het CBS, Eurostat, websites van concurrenten, vakmedia en Google Trends. Sommige uitgebreide marktrapporten zijn betaald. Begin daarom met de gratis bronnen en koop alleen een rapport als je daarna nog een concrete kennislacune hebt.
Wat is het verschil tussen deskresearch en veldonderzoek?
Bij deskresearch gebruik je informatie die al bestaat. Bij veldonderzoek verzamel je zelf nieuwe gegevens, bijvoorbeeld via een enquête of interviews. Deskresearch is meestal goedkoper en sneller en is een goede eerste stap. Veldonderzoek vult aan wat bestaande bronnen niet kunnen beantwoorden.